Documentatie



Kaart en beschrijving zoals de Fliegerhorst er
waarschijnlijk in 1941-1945 ongeveer heeft uitgezien, bouwtekeningen of plannen van de Fliegerhorst zijn tot nu toe niet gevonden.

http://www.mijnalbum.nl/GroteFoto-ASU3EQPP.jpg

                          Fliegerhorst Venlo

                          1941-1944.

Reconstructie van de Fliegerhorst Venlo zoals die in de jaren 1941-1944 was ingericht. (Copyright H.Keulards).

1
Huisvesting medewerkers Bauleitung en Technische Dienst, in totaal
13 woningen aan de Toeperweg.

2
Kantine met kelderruimte en betonnen schuilbunker.

3  
Houten barak waarin tot medio 1942 de Bauleitung gevestigd was,
voordat het bureau werd overgeplaatst naar een nieuw pand aan de Casinoweg.

4  
Villa's aan de Herongerweg waarvan er twee dienden voor huisvesten
van de Bauleitung en zes voor de legering van stafofficieren en commandanten van de STAB, I.NJG1,
Afweergeschut, Zoeklichten
en Berichten dienst.

5  
Villa Rose, telefoon en radiocommandopost van I.NJG1. vermoede
lijk ook van het FLAK-Scheinwerfer-Regiment onder leiding van Oberst Fichter.
Eind 1942 waren hier tijdelijk
Luftwaffenhelferinnen gehuisvest, voordat zij een onderkomen kregen in 3 gebouwen op het terrein van het Mutsaersoord.

6  
Badhuis.

7  
Postkantoor en goederenlager.

8  
Centraal ketel en bedieninghuis voor verwarming van gebouwen
De verwarmingsbuizen bevonden zich in gemetselde ondergrondse kanalen (1x1 mtr) met aftakkingen naar de verschillende panden.

9
  
Gebouw voor accu's en batterijwagens, nodig voor de start van de
nachtjagers.

10 
Gebouw (30x15 mtr) voor de vliegtuiginstrumentmakers en electri
ciens, tevens compressorenruimte en opslag voor luchtkussens en zuurstof.
Hier waren ook NSBérs en enkele Venlonaren werkzaam.
Op de eerste verdieping bevond zich de Nachtbereitschaft (15 man).
Naast het gebouw lag een betonnen bunker (8x6 mtr).

11 
Timmerwerkplaats met schuilbunker.

12 
Fallschirmraum (70x14x5 mtr.) waar dagelijks aan lange tafels de pa
rachutes werden gevouwen en gecontroleerd.

13 
Fliegerhorstwerft (92x50x7,5 mtr) waarin gelijktijdig 7
nachtjagers voor grotere reparaties konden worden gestald.
Aangrenzend diverse kleinere gebouwen (kantine wasgelegenheid toiletten onderdelen-gereedschapmagazijn, smederij, plaatwerkerij, loodgietersafdeling ruimte voor opbokmaterialen).
Het op de Werft
werkzame personeel was in  het bezit van een genummerde penning op vertoon waarvan materialen konden worden verkregen.

14 
Motorenbouw en proefstand (40x30 mtr.) voor het testen van de
vliegtuigmotoren, met bunker (8x6 mtr).

15 
Afdeling radio-apperatuur van de Technische Dienst (30x13 mtr).

16 
Wapensmidse en wapenonderhoud (30x15 mtr).

17 
Bereitschafraum (30x15 mtr) voor de basisbrandweer.

18 
Flaktorens met licht afweergeschut.

19 
Nederlands Duitse grens bij Backus.

20 
Batterij 88 mm afweergeschut. In de nabijheid van de startbanen
stond eveneens 88 mm afweergeschut, elders in het terrein 2 cm licht afweergeschut.

21 
Een langgerekte strook (2 tot 3 kilometer) in het verlengde van de
Toeperweg met woningen en diverse gebouwen, behorende tot het Nordlager,
In de woningen vonden vliegers van verschillende
jachteskaders en van He 111-bommenwerperbemanningen onderdak evenals manschappen voor administratie, brandweer,wacht etc
Er waren o.m. een onderofficierskantine met eetzaal en keuken een officierscasino (2 verdiepingen) met kegelbanen en filmzaal, een groot kantoor, het Krankenrevier en een tweede casino dat nauwelijks werd gebruikt.
Verder bevonden zich in het Nordlager o.m. gara
ges, brandweer, exercitieterrein, schuilbunkers, telefoon en stroomverdeelpunten, brandstofopslag en enkele toegangspoorten.

22 
Manege en cafe/woonhuis.

23 
Kantoor Technische dienst (53x44 mtr).

24 
Houten barakken voor bedieningsmanschappen afweergeschut, met
schuilbunker (12x9 mtr).

25 
Gefechtsstand (50x40 mtr) waarin o.a. de Einsatzleitung en de
Gefechtvermittlung Venlo.
Tot de personen die hier dienst hebben
gedaan behoorden o.a. Lt.Fuling als Nachrichtenoffizier en vanaf 1942 vele Luftwaffenhelferinnen.
Vanuit de Gefechtsstand had de
basis telefonische verbinding met o.a. de Geschwaderstab in Deelen de sektorgevechtsposten in Veulen en Ell/Hunsel, commandobunker, de startwagens op het vliegveld, Flugleitung, Wetterwarte,brandweer, Notdienst, FLAK, Scheinwerfer-Abteilung en de Gefechtstand Drossel bij Duisburg.
In de Gefechtsstand vonden de
Einsatz-besprekingen plaats.
Vanaf augustus 1943 werd er ook een
Jägerleitstelle gevestigd die onder leiding stond van Oberstlt. Segschneider.
Vermoedelijk zijn toen vanuit de Grossgefechtstand Dio
genes in Schaarsbergen nachtjagers van de basis Venlo ingezet voor de "geführte und ungeführte Zame Sau" (geleide of vrije jacht).
In 1944 werd de Gefechtsstand verplaats naar het Südlager, hetgeen het gevolg was van bombardementen.
Het personeel van de
Gefechtsstand verbleef in een gebouw in de onmiddellijke nabijheid.
Tevens waren daar rustverblijven voor bemanningen.

26 
Spuithal (45x25 mtr) voor het camoufleren van nachtjagers. Hier
werden ook de "Abschuss"-tekens op de staartvlakken van de toestellen aangebracht.

27 
Woning van de afdeling Landbouw van de basis, met betonnen
schuilbunker.

28 
Noodstroomgebouw (12x8x4 mtr) waarin zich een noodaggregaat
bevond.

29 
Flaktorens met licht afweergeschut.

30 
Een van de drie hallen waarin in 1944 de instrumenten en kompassen
van de V-1's werden ingesteld.

31 
Afweergeschut.

32 
Afweergeschut.

33 
Gefechtsbunker ( 29x14x5,5 mtr) waar in noodgevallen het
vliegverkeer werd geregeld. De plafonds hadden een dikte van 2,5 meter.

34 
Gefechtsturm (verkeerstoren, (10x10x15 mtr), bestaande uit een
verdieping en een platform.
Hier werkte o.m. de Flugleitung. Vanaf
de toren werd het radioverkeer met de bemanningen van de nachtjagers gevoerd.
Op het platform stond in een plexiglascabine de benodigde radio, telefoon en seinapparatuur.
Verder bevonden zich hier
een verrekijker en een lichtbaken. De toren bediende ook de baanverlichting, evenals later de rode hindernisverlichting op hoge gebouwen in de omgeving.

35 
Gebouw van de Flugleitung (40x26 mtr), met houten barakken die
dienst deden als "Bereitschaftsraum"  voor bemanningen.

36 
Wetterwarte (meteorologische dienst, (30x25 mtr).

37 
Basisbrandweer (40x25 mtr), met in de nabijheid een waterbassin
(16x8x4 mtr) en een put. De manschappen waren NSB'ers.

38 
Bunker (15x10x3 mtr) op het terrein van het Mgr.Mutsaersoord
die dienst deed als EHBO-post.

39 
Schoen en kleermakerij, sokkenstopperij (40x15 mtr).

40 
Twee gebouwen bij het Mgr.Mutsaersoord ( 25x25 mtr),
vermoedelijk voor personeel van de Flugleitung, Wetterwarte en brandweer.

41 
Zes houten gebouwen (15x12 mtr) voor opslag van verlichtingsmate
rialen.

42 
Houten loods met attributen voor gifgasbestrijding, verband en
brandblusapparatuur.

43 
Drie onderkomens (60x30 mtr) voor Luftwaffenhelferinnen.

44 
Wachthuisje met wachtverblijf, tevens strafgevangenis
(30x10  mtr), geheel onderkelderd.

45 
Mgr.Mutsaersoord en Agnes-paviljoen, centrum voor de bevoorra
ding van de basis ‘(Hauptverteilung Nahrungsmittelversorgung"), met kantoren, kantine, slaapverblijven en keuken. Dagelijks werden hier o.a. vers brood en vlees evenals andere levensmiddelen aangevoerd. Chocolade werd eenmaal per week per vrachtwagen opgehaald in Amsterdam.
Drie personeelsleden hadden een dagtaak in het
rondbrengen van kolen en het bijvullen van kolenhokken en kelders op de basis.
Op het terrein bevonden zich verder o.a. een
paardenstal, autowasserij, varkenshokken, hondenrennen en schuilbunkers die ondergronds met het hoofdgebouw in verbinding stonden.

46 
Telefooncentrale met schuilbunker (20x10x5 mtr).

47 
Electro-lager, tankstation dat tijdens de aanleg van de basis door de
bedrijven gebruikt moest worden.

48 
Reparatiewerkplats voor vrachtwagens ("KFZ-Werkstatt", 30x25
mtr) met tankstation.

49 
Woonhuis voor opzichters van de Landwirtschaft, met
in de buurt een vlaggenmast.

50 
Gebouwen van de afdeling Landwirtschaft (4x39 en 4x50 mtr) Plan
tenkwekerij, opslag landbouwgereedschappen, mesterij.
Hier werk
ten veel boeren uit Venlo en omgeving. De afdeling stond onder leiding van Inspektor von Gehr, een landbouwingenieur.

51 
Konijnenfokkerij, hokken met 1000 Angorakonijnen die regelmatig
geschoren werden. Het haar werd in Duitsland verwerkt in vliegertruien.

52 
Fliegerhorstkommandantur aan de Casinoweg (vanaf 1942) met
daarbij de Bauleitung.
Het gebouw had twee verdiepingen
en bestond uit twee vleugels (62x12 en 38x12 mtr), met 40 cm dikke muren en een kelderruimte (62x12x3mtr),
In dit gebouw bevonden
zich diverse bureaus, eetzaal, keuken en slaapverblijven voor officieren.
Het uitgeven en verlengen van passen en bewijzen, alsook de
loonbetalingen aan arbeiders vonden hier plaats.
Op het terrein be
vonden zich ook een garage (10x6 mtr), een tankstation , varkenshokken en een toegangspoort van de basis.

53 
Retraitehuis "Manresa" dat dienst deed als "Wehrmachtsheim"
voor onderdelen buiten de vliegbasis.

54 
Verwarmde hangar (35x25x4 mtr), omgeven met prikkeldraad en
wachtposten , die dienst deed als verblijf voor joodse arbeiders uit Wallonië en Nederland.
Deze mensen werden o.m. ingezet voor het
opruimen van blindgangers, het dichten van bomtrechters en het schoonhouden van de startbanen.

55 
Ursulinenklooster "Marianum"aan de Kaldenkerkerweg waarin
o.a. vliegend personeel en Luftwaffenhelferinnen waren ondergebracht, evenals specialisten van het grondpersoneel.

56 
Klooster "Bethanië", aanvankelijk onderkomen van de eerste
Flughafenbetriebs-Kompanie (1941), later wachtcompagnie.
Op het
terrein lag het hoofdgebouw van de afdeling Gartnerei(tuinbouw) onder leiding van Inspektor Jungbauer uit Kiel.
Hij beschikte over
oppassers en chauffeur voor zijn huis, paard en auto.
Van hieruit
vond de bevoorrading plaats van groenten en aardappelen aan de keukens op de basis.
Eenmaal per week kwamen Duitse officieren
de groenten keuren.
Van de veelal verplicht te werk gestelde
tuinders hadden er elke zondag 15 "Bereitschaft, waarvoor zij in de week een dag vrij kregen.
Op het terrein lagen ook ossen-, koeien- en
varkensstallen. In een afzonderlijke wijk nabij het klooster bevonden zich 5 grote woningen voor vlieger-officieren.
Ook buiten de
kloostermuren bevonden zich officiersverblijven.

57 
Aan de rand van het zusterkerkhof lag het officierscasino met
 parkeerplaats en daarachter een tennisveld.
In het casino vonden
 meestal de ontvangsten van hoge gasten plaats.
In september 1944
werd het gebouw gedeeltelijk verwoest.
Na de oorlog deed het o.a.
dienst als kloosterwasserij, voordat het in 1989 volledig werd gesloopt.

58 
Officierswoningen, binnen en buiten de kloostermuren.

59 
Groot gebouw (80x30 mtr), functie onbekend. Mogelijk
fouriersdienst.

60 
Kantine van de tuinderij.

61 
Spoorlijn, aftakking naar de vliegbasis, ca 2,5 km lang.

62 
Brandnetelteelt.

63 
Gebouw bestaande uit drie vleugels (36x12, 40x15, 16x15 mtr),
onderkelderd, 5 meter hoog, met kantine, keuken en kleine eetzaal voor manschappen.

64
Woningen voor 6 tot 8 onderofficieren, piloten, marconisten, verbindingsdienst, administratie, chauffeurs en technisch personeel in het Südlager.

65 
Krankenrevier (52x15 mtr) met keuken en dienstwoning ook lag
hierbij een ontsmettingsgebouw.

66 
Onderofficierskantine met keuken, bestaande uit twee vleugels
(75x15 mtr en 26x16 mtr), geheel onderkelderd.

67 
Een van de vijf transformatorcentrales waarover de basis
beschikte (10x8x4 mtr).

68 
Gebouw (62x15 mtr, kelder 20x15x3mtr), functie onbekend.

69 
Spooremplacement met laadperron (400 meter lengte).

70 
Acht brandstoftanks (4mtr hoog) voor V-1's en Me 163 raketjagers 1
944.

71 
Brandstofopslag voor vaten benzine van 200 liter, in boscomplex,
drie kuilen 20x3x3 mtr, en 10 kuilen 40x3x3 mtr.

72 
Munitiedepot, in 1944 tevens opslag V-1's. Bij de tanks op het
spooremplacement werden deze volgetankt en daarna vervoerd naar een hangar in het Nordlager. Het instellen van de instrumenten gebeurde in speciaal gebouwde hallen waarin geen ijzer mocht zijn verwerkt.
Op wagentjes werden de V-1 's  vervolgens vervoerd naar
de gereedstaande Heinkel-bommenwerpers en gemonteerd onder de linkervleugel.
De lancering geschiedde boven zee.

73 
Garage (20x15 mtr).

74 
Hangars in het Südlager, uitgevoerd in drie of vier versies
(35x25, 40x25, 40x30 mtr), baksteenbouw (60 cm) met stalen dakspanten of lage fundering met houten bovenconstructie, altijd voorzien van camouflagenetten.
Ook waren er enkele opstelboxen
voor vliegtuigen.
Bijna alle hangars hadden verlichting en telefoonverbinding.
Tegen scherfwerking waren veel hangars voorzien van extra ommuring, aarden wallen, balen stro of geperste heide.
In de nabijheid lagen gebouwtjes waarin bemanningen konden wachten op hun inzet.
Deze gebouwtjes deden ook dienst als
onderkomen van nachtdienstploegen en kantoor.

75 
Afweergeschut.

76 
Speciale hangar voor de nachtjager van de commandant
Hptm. Streib ( 40x25 mtr).

77 
Tankstation voor vliegtuigen in het Südlager, Veelal bezat elk station
twee tanks (7x10x2,5 mtr).

78 
Twee betonnen reservoirs voor brandbestrijding (15x15x4 mtr).

79 
Tankstation.

80 
Tankstation voor vliegtuigen in het Nordlager.

81  
Eindpunt spoorlijn.

82 
Hangars in Nordlager, 4 types, zelfde afmetingen als in Südlager.
De basis beschikte in totaal over 8 Wärmehallen, stenen hangars met eigen centrale verwarming waarin tijdens de winter twee nachtjagers konden worden voorverwarmd om een vlotte start mogelijk te maken.

83 
Schakelbunker, half ondergronds, voor overschakeling op
stroomtoevoer vanuit Duitsland.

84 
Hangars waarin in 1944 de Me 163 raketjagers werden geplaatst.

85 
Hal I en hal II voor opslag V-1's. In augustus 1944 werden zij door
een explosie totaal verwoest nadat een Britse brandbom de droge heideplaggen om een der hangars in brand had gezet.
Omdat het vuur
niet tijdig geblust werd, zou de commandant van de brandweer voor deze "nalatigheid"gefusilleerd zijn.

86 
Schietbaan waar de boordwapens van de nachtjagers werden getest.

87 
Rol- en toevoerbanen, brede verbindingswegen tussen hangars,
tankstations, reparatie, spuithal enz. en de start en landingsbanen.
Deze rolbanen waren in het midden om de 50 cm voorzien van een witte reflecterende steen.

88 
Verlichting rondom het eigenlijke vliegveld, het Randfeuer, telkens bestaande uit 3 rode pijlvormig opgestelde lampen.

89 
Start en landingbanen, nr 1 1500mtr, nr 2 1280 mtr,
nr 3  1500mtr, lang.

90 
Leuchtpfad, verlichting om de 50 mtr aan weerszijden van de
start en landingsbanen.
Waar de starts plaats vonden, brandden
groene lampen en langs de gehele baan witte tot aan het einde waar rode lampen stonden opgesteld.

91 
Noodlandingsbaan bestaande uit een brede grasstrook, evenwijdig
 met landingsbaan nr 1, met lampen die verzonken in het grasveld lagen.

92 
Radio en oriënteringsbakens. Het eerste oriënteringsbaken
Blinkfeuer of Morsedoppelkennzeichen genoemd, lag bij het dorp Oedt (Duitsland), 12 km oostelijk van de basis.
Het bestond uit een
houten toren met verlichting die morse-seinen uitstraalde en via een telefoonverbinding vanuit o.a. de verkeerstoren kon worden bediend.
De radiobakens werden gebruikt voor het uitvoeren van landingen in het donker.
Alle bakens lagen in het verlengde van de landingsbaan;
aan oostelijke zijde op 500 mtr en 5 km afstand.
Aan de hand van bepaalde tonen die de bakens uitzonden, konden vlieger en marconist in hun koptelefoon hun koers van de landing vaststellen.

93 
Leuchtfeuerkette of Leitkette voor starts en landingen, verlichting
 op houten palen in het verlengde van de banen nr1 en nr3, opgesteld tot op circa 8 km van de vliegbasis en voorzien van drie rijen kunstmatige horizonnen (Aussen-Horizon, Haupt-Horizon, Start-Horizon).

94 
Drehfeuer, kleine roterende schijnwerpers die de basis herkenbaar
maakten bij slecht weer en bij noodzakelijke verduistering.

95 
Peilstation voor positiebepaling en communicatie met terugkerende
nachtjagers in noodsituaties.

96 
Kasteel Krickenbeck, vermoedelijk recreatieverblijf, later ook
radiopost.

97 
Rolbaan in aanleg, 1944.

98 
Kompascompenseerplaats voor testen en bijstellen van
nachtjagerkompassen.

99 
Een der drie hallen waar instrumenten van V-1's werden afgesteld.

100
Poelvenn, Gladbacher-Bruch, Schrolik en Hinsbecker-Bruch, zijn
meren op Duits gebied.

101
Tuinbouw en weilanden.

102
Toegangspoorten tot de vliegbasis, meestal afgezet met
slagbomen.
Nabij de poorten bevonden zich wachthuisjes en
verblijven voor het wachtpersoneel.
De wachtposten bestonden
gewoonlijk uit een Duitse schildwacht en enkele NSBérs.

103
Boerderijen op Duits gebied.


                                Vergelijk onderstaande kaartjes.


                Kaartje 1941-1945.                                  Aangepast kaartje 2014.


  
http://www.mijnalbum.nl/GroteFoto-H8Q6TRMV.jpg

 




Naar begin pagina.


 

 

 


 
Deze site is gratis gemaakt met Webklik.nl